آموزش

آفات مهم گوجه فرنگی و روش های مبارزه با آنها

آفات مهم گوجه فرنگی و روش های مبارزه با آنها

گوجه‌فرنگی یکی از صیفی‌جات پرمصرف در دنیاست. این میوه که خاستگاه اصلی آن آمریکای جنوبی بوده است, از زمان‌های قدیم وارد کشور شده و اکنون به‌صورت کاملا مدرن و صنعتی به‌صورت مزرعه‌ای و گلخانه‌ای کشت می‌شود. گوجه‌فرنگی یکی از محصولات مهم در صنایع غذایی از جمله رب و سس سازی به شمار می‌رود و عده زیادی از کشاورزان ایران مشغول به کشت‌و زرع این محصول استراتژیک هستند. باتوجه‌ به اهمیت بالای این محصول, حفاظت و نگهداری از آن بسیار مهم و حائز اهمیت است.

آفات مهم گوجه فرنگی و روش های مبارزه با آنها

همانند گیاهان دیگر, آفات و بیماری‌های گوناگونی به گوجه‌فرنگی حمله و به آن خسارت وارد می‌کند. از این‌ بین آفات نقش مهمی در کاهش بار و همچنین بازارپسندی این محصول دارند. در این مقاله به آفات مهم گوجه فرنگی و روش های مبارزه با آنها خواهیم پرداخت و راهکارهای مبارزه و مدیرت آنها را بررسی خواهیم نمود. پس تا پایان مقاله همراه ما باشید.

مهمترین آفات گوجه فرنگی کدامند؟

قبل از بررسی مهمترین آفات گوجه فرنگی لازم است که انواع آفات مهم گوجه فرنگی را بشناسیم و بدانیم که این آفات جزء آفات گوجه فرنگی گلخانه‌ای اند یا آفات گوجه فرنگی فضای باز بشمار می‌روند.

آفات گوجه فرنگی چه در فضای باز و چه در کشت گلخانه ای باهم مشابه اند و ممکن است شما انواع افات را چه در کشت گلخانه ای و چه در کشت فضای باز مشاهده کنید. در ادامه به بررسی انواع آفات گوجه فرنگی و راهکارهای مبارزه با آنها می‌پردازیم.

کرم میوه‌ خوار گوجه‌‌ فرنگی

این آفت از مهم‌ترین آفات گوجه فرنگی و خسارت‌ بارترین آفت بخصوص در کشت‌های مزرعه‌ای به شمار می‌رود. لاروهای این حشره می‌توانند از گل, جوانه میوه و میوه تغذیه و با ایجاد دالان در میوه از کیفیت و بازارپسندی آن کم کنند.

این لاروها میوه‌های نارس را برای تغذیه ترجیح می‌دهند. در صورت عدم وجود میوه, این کرم‌ها ممکن است به برگ نیز حمله و از آن تغذیه کنند. یک لارو ممکن است به چند میوه نیز حمله و از آن تغذیه کند.

نام علمی این حشره Helicoverpa armigera بوده و در اصل یک شب‌پره است که لاروهای آن به گیاه حمله‌ور می‌شود.

لاروها دارای رنگ قهوه‌ای روشن تا تیره هستند و ممکن است دارای خطوط طولی در روی سطح بدن هم باشند. در اواخر دوره بلوغ این لاروها به رنگ سبز روشن تغییر رنگ پیدا می‌کنند. البته رنگ این لاروها بستگی به دمای محیط و شرایط منطقه‌ای نیز دارد.

لاروها پس از تغذیه و کامل کردن مراحل لاروی به سمت خاک حرکت کرده و در عمق سه سانتی‌متری خاک تبدیل به شفیره می‌شوند. 7 تا 12 روز بعد از تشکیل شفیره حشرات بالغ از خاک خارج شده و به پرواز درمی‌آیند. شب‌پره‌های بالغ نیز به رنگ کاراملی هستند و در ناحیه جلویی بال این رنگ روشن‌تر است.

این حشرات بالغ تخم‌های خود را به‌صورت انفرادی روی برگ, گل, میوه و ساقه گذاشته و تخم‌ها پس از سه روز تفریخ می‌شوند. لاروها وارد میوه‌ها شده و این چرخه ادامه پیدا می‌کند. این آفت ممکن است به سایر صیفی‌جات نظیر فلفل‌دلمه‌ای و بادمجان نیز حمله کند اما ترجیح نخست آن برای حمله, گوجه‌فرنگی است.

کنترل و ازبین‌بردن کرم میوه‌خوار گوجه‌ فرنگی

جهت کنترل این آفت بایستی قبل از ورود لارو به میوه اقدامات لازم را انجام دارد. در دسته کنترل‌های زیستی, استفاده از زنبور تریکوگراما و نیز باکتری باسیلوس تورجنسیس بسیار مفید و مؤثر بوده است.

سموم شیمیایی نظیر دیازینون, تیودیکارب, ایندوکساکارب و کنفیدور درصورتی‌ که قبل از ورود لارو به میوه و در دوز مشخص استفاده شوند نیز اثر بسیار مطلوبی در کاهش جمعیت این آفت خواهد داشت.

کرم میوه‌ خوار گوجه‌ فرنگی

کرم میوه‌ خوار گوجه‌ فرنگی

کرم برگ‌ خوار گوجه‌ فرنگی

یکی از آفات برگ گوجه فرنگی, کرم برگ‌خوار گوجه می‌باشد. این آفت نیز از آفات شایع و بسیار خطرناک محصول گوجه‌فرنگی است. همان‌طور که از اسم این آفت پیداست, لاروهای این حشره با تغذیه از برگ گیاه سبب کاهش سطح برگ و ضعیف شدن گیاه می‌شوند. این آفات همچنین می‌توانند از ناحیه طوقه تغذیه کرده و سبب افتادن بوته به‌خصوص در گیاهان جوان‌تر بشوند.

نام علمی این آفت Spodoptera litura است و ممکن است به میوه‌ها نیز حمله نماید. معمولا میوه‌هایی که نزدیک به سطح خاک هستند توسط این آفت صدمه می‌بینند. خسارت این آفت روی میوه متفاوت از آفت میوه‌خوار است و محل تغذیه معمولا کم‌ عمق و با حاشیه‌های نامنظم‌تر و بزرگ‌تر است. گزارش شده است که این لاروها می‌توانند در حالت طغیانی به برگ‌ها نیز حمله‌ور شده و از آنها تغذیه کنند.

رنگ لاروهای این آفت بین خاکستری تا قهوه‌ای در تغییر است. تخم‌های این آفت برخلاف آفت میوه‌خوار به‌صورت دسته‌ای در ناحیه پشتی برگ‌ها گذاشته می‌شود. دسته‌های چند صدتایی تخم بین 3 تا 6 روز تفریخ شده و لاروها برای مدتی به‌صورت متجمع در پشت برگ دیده می‌شوند. بعد از گذشت یک الی سه روز این لاروها از هم جدا و تغذیه شدید خود را از برگ‌ها شروع می‌کنند.

تشکیل شفیره در داخل خاک است و شب‌پره‌های بالغ بعد از گذشت 7 تا 10 روز از شفیره خارج و شروع به تخم‌گذاری می‌کنند. دامنه میزبانی این حشرات بالا است و می‌توانند در صورت عدم حضور گوجه‌فرنگی در منطقه از گیاهان دیگر نیز تغذیه کنند.

کنترل و مبارزه با کرم برگ‌خوار گوجه‌ فرنگی

ویروس‌های NPV که اخیرا به‌صورت تجاری تولید می‌شوند راه‌حل بسیار مؤثر برای از بین بدین صددرصدی لاروهای این حشره است. اثربخشی این ویروس به حدی بالاست که استفاده از سموم شیمیایی در مقابل آن توجیهی ندارد. در صورت نیاز به استفاده از سموم شیمیایی, حشره‌کش‌های ایندوکساکارب و تیودیکارب بهترین عملکرد را روی این آفت ثبت کرده‌اند.

کرم برگ‌ خوار گوجه‌ فرنگی

کرم برگ‌ خوار گوجه‌ فرنگی

شب‌ پره مینوز گوجه‌ فرنگی

یکی دیگر از آفات و امراض گوجه فرنگی, شب‌پره مینوز می‌باشد. این آفت گرچه به انواع کشت‌های گوجه‌فرنگی حمله می‌کند اما در خصوص گوجه‌فرنگی‌های گلخانه‌ای خسارت بالاتری به ثبت رسانده است. این حشره در حالت لاروی زندگی خود با تغذیه از پارانشیم برگ گیاه, ایجاد دالان‌هایی می‌کند که این دالان‌ها اغلب به‌هم‌پیوسته و به شکل یک منطقه فاقد پارانشیم و دارای کوتیکول در برگ دیده می‌شود.

این آفت با نام علمی Tuta absoluta, به‌ عنوان یکی از آفات و بیماریهای مهم گوجه فرنگی در ایران معرفی شده است و می‌تواند تا ۶۰ درصد باعث کاهش محصول به‌خصوص در گلخانه‌ها شود. تخم‌های این حشره به تعداد بالای 400 عدد در روی گیاه گذاشته شده و لاروها بلافاصله پس از تفریخ وارد پارانشیم برگ, میوه و یا ساقه‌ها می‌شوند و از آنها تغذیه می‌کنند. شفیره‌ها در بقای گیاهی, برگ‌های لوله شده و یا در داخل خاک ایجاد شده و حشرات بالغ بین 5 تا 10 روز پس از ایجاد شفیره شروع به پرواز می‌کنند.

کنترل شب‌پره مینوز گوجه‌ فرنگی

برای این آفت باتوجه‌ به اینکه اکثر مراحل زندگی خود را داخل بافت گیاه و یا خاک سپری می‌کند, سم کاربرد چندانی نداشته اما تله‌های فرمونی و نوری بخصوص در هنگام تاریکی بسیار مؤثر هستند. استفاده از توری‌های ضد حشره در گلخانه‌ها نیز راهکار پیشگیری از این آفت در گلخانه‌های عاری از آلودگی است. سموم شیمیایی مانند ایندوکساکارب نیز در کنترل این آفت تا حدی مؤثر گزارش شده است.

شب‌ پره مینوز گوجه‌ فرنگی

شب‌ پره مینوز گوجه‌ فرنگی

کرم‌های طوقه‌ بُر

انواع مختلفی از کرم‌های طوقه‌بر بر روی گوجه‌فرنگی گزارش شده است. این لاروها که حشرات بالغ آنها سوسک یا شب‌پره است می‌توانند گیاهان را از ناحیه طوقه دچار خوردگی کنند. این تغذیه از ناحیه طوقه باعث می‌شود تا اختلال بزرگی در جریان شیره گیاهی رخ بدهد. در موارد شدیدتر و یا هنگامی‌ که گیاهان هنوز جوان هستند, این کرم‌ها سبب انداختن بوته به زمین و مرگ آنها خواهند شد.

کنترل کرم‌های طوقه‌بُر

بهترین راهکار کنترل این آفات جمع‌آوری آنها و یا سم‌پاشی علیه آنها در شب‌هنگام است. از آنجایی‌که زمان فعالیت کرم‌های طوقه‌بر اکثرا در هنگام تاریکی است سم‌پاشی سطح خاک با سموم ایندوکساکارب یا دیازینون بسیار مؤثر است. استفاده از دیازینون گرانوله نیز راهکار مناسب دیگر است. معمولا در کشت‌ هایی که سطح زمین با نایلون پوشیده شده است خسارت این آفت به دلیل افزایش دمای خاک و نامساعد بودن شرایط برای آنها کمتر گزارش می‌شود.

کرم‌های طوقه‌ بُر

کرم‌های طوقه‌ بُر

مگس مینوز گوجه‌ فرنگی

این آفت همانند شب‌پره مینوز است و با ایجاد دالان داخل بافت برگ سبب کاهش سطح فتوسنتزکننده و در نتیجه تضعیف گیاه گوجه‌فرنگی به‌خصوص در گلخانه می‌شود.

مگس مینوز به‌ راحتی به بافت میوه نیز حمله‌ور شده و با ایجاد دالان‌های کوچک و کم‌عمق از بازار پسندی محصول به شدت می‌کاهند. این آفت با نام علمی Liriomyza sativae در حالت بالغ به شکل مگس‌های کوچک با بال‌های کشیده و رنگ مشکی با رگه‌های زردرنگ دیده می‌شود.

مگس مینوز گوجه‌فرنگی برخلاف شب‌پره مینوز تولید حفره‌های یکپارچه و تاول شکل نمی‌کند و تنها در پارانشیم برگ ایجاد خطوط دالان مانند توخالی می‌نماید. از نظر راهکارهای کنترلی, این آفت مشابه با آفت شب‌پره مینوز می‌باشد.

مگس مینوز گوجه‌ فرنگی

مگس مینوز گوجه‌ فرنگی

مگس سفید

این حشره جز آفات پلی فاژ است. دامنه میزبانی این آفت بسیار بالاست اما از طرفی گوجه‌فرنگی یکی از میزبان‌های ترجیحی این آفت است.

شاید این آفت به‌ تنهایی خسارت بالا و اقتصادی در گوجه‌فرنگی ایجاد نکند, اما از آنجایی‌که ناقل یکی از ویروس‌های بسیار مهم گیاه به نام TYLCV است, شناخت و مبارزه با این آفت گوجه فرنگی از اهمیت بالایی برخوردار است.

تغذیه خود آفت از شیره گیاهی نیز سبب زردی جزئی و لکه‌ای برگ‌ها و ایجاد شیره روی برگ‌ها می‌شود. هر دو این عوامل می‌تواند میزان فتوسنتز گیاه را کاهش دهد.

این آفت با نام علمی Bemisia tabaci چندین نسل در سال تولید کرده و سرعت رشد جمعیت بالایی دارد. تمام مراحل زندگی این آفت در پشت برگ‌ها اتفاق می‌افتد.

مبارزه شیمیایی مگس سفید

آفت به‌ سرعت نسبت به سموم مقاومت پیدا کرده و در صورت استفاده از سموم شیمیایی باید از آنها به‌صورت دوره‌ای استفاده کرد. کنفیدور, آبامکتین, اتیون و دیازینون مهم‌ترین سموم کنترل‌کننده این آفت به شمار می‌روند.

مگس سفید گوجه فرنگی

مگس سفید گوجه فرنگی

کنه‌ها

کنه ها یکی از مهمترین آفات و بیماری های گوجه فرنگی می‌باشد. انواع و گونه‌های مختلفی از کنه می‌توانند به گوجه‌فرنگی آسیب جدی وارد کنند. کنه‌ها با تغذیه از شیره گیاهی به گیاه صدمه می‌زنند. با آنکه این حشرات بسیار کوچک هستند اما به دلیل اینکه رشد جمعیت بالایی دارند می‌توانند خسارات سنگینی را به محصول نهایی وارد نمایند.

کنه‌ها با ایجاد اختلالات فیزیولوژیک سبب نکروز شدن بافت پارانشیم برگ و ایجاد ظاهر خاکی در برگ‌ها می‌شوند. کنه‌ها به دلیل تولید مثل سریع و بالا, تنوع ژنتیکی غنی داشته و می‌توانند به‌ سرعت به سموم کنه‌کش مقاوم شوند. تغذیه مناسب گیاه در مورد آفات کنه‌ای بسیار حائز اهمیت است.

هرچه گیاه از نظر غذایی تامین بهتری داشته باشد نسبت به این آفات مقاوم‌تر خواهد بود.

مبارزه با کنه گوجه‌فرنگی

استفاده از سموم آفات گوجه فرنگی نظیر ایمیداکلوپراید,  آبامکتین, پروپارژیت و بروموپروپیلات در کنترل انواع کنه بسیار مؤثر است, البته به شرطی که از این سموم بصورت دوره‌ای استفاده شود.

تریپس گوجه‌فرنگی

این آفت با نام علمی Ceratothrips reticulatus نیز از آفات مکنده‌ای که با تغذیه از شیره گیاهی و پارانشیم برگ‌ها سبب ایجاد ظاهر زنگ‌زده (شبیه به علائم کمبود پتاسیم) بر روی برگ‌ها می‌شوند.

تخم‌های این حشره به تعداد زیاد روی سطح بالایی برگ‌ها گذاشته می‌شود. لاروهای تازه تفریخ شده بدن نیمه شفاف با چشم‌های قرمز رنگ داشته که پس از بلوغ تبدیل به حشرات کشیده و سوزنی شکل طلایی تا قهوه‌ای رنگ می‌شوند. ماده‌ها معمولا بزرگ‌تر از نرها هستند. این آفت معمولا در اواخر فصل رشدی گیاه دیده شده و خسارت عمده آن مخصوص انتهای فصل زراعی است.

مبارزه با تریپس گوجه‌فرنگی

این حشرات نیز مانند اکثر حشرات مکنده دارای نرخ رشد و مقاومت به سموم بالایی هستند؛ بنابراین در صورت امکان روش‌های کنترل بیولوژیک مانند استفاده از انواع باکتری‌ها, قارچ‌ها و حشرات شکارگر بهترین راهکار کنترلی است. در صورت نیاز به استفاده از سموم ترکیب یک سم تماسی (مانند اتیون یا مالاتیون) با یک سم سیستمیک (مانند کنفیدور) بهترین نتیجه را در بر خواهد داشت.

تریپس گوجه فرنگی

تریپس گوجه فرنگی

نتیجه‌ گیری

حفاظت از گوجه‌ فرنگی در مقابل آفات گوجه‌ فرنگی مختلف ملزم به شناخت حشرات آفت, بیولوژی آنها و راهکارهای مناسب مدیریت آنهاست. متأسفانه استفاده از سموم با دوز مصرف خارج از میزان توصیه شده و یا استفاده از این سموم برای آفات غیر هدف نه‌ تنها تأثیری در کنترل آفات نخواهد داشت که باعث ایجاد مقاومت در حشرات و یا مرگ حشرات مفید خواهد شد.

با شناخت این آفات به‌طور قطع امکان کنترل ساده‌تر و در دسترس تر خواهد بود. از آنجایی‌که آفات مختلف می‌توانند حتی تا 70 درصد از محصول نهایی گوجه‌ فرنگی را نابود کنند, مبارزه به‌ موقع با آنها و یا به‌ کار بردن روش‌های تلفیقی کنترل آفت کمک خواهد کرد که در کنار برداشت محصول با کیفیت از نظر تناژ نیز برداشت قانع‌کننده‌ای داشته باشیم. شما عزیزان می‌توانید تمامی اطلاعات لازم درخصوص کنترل آفات گوجه فرنگی را از متخصصین سپاهان کشت کسب کنید. همکاران ما بصورت آنلاین آماده ی پاسخگویی به سوالات شما عزیزان می‌باشند.

بازگشت به لیست

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.